Từ một chiếc máy khâu đến 20.000 áo/tháng: bài học hệ thống

Năm 2013, tài sản kinh doanh của tôi gói gọn trong một câu: một chiếc máy khâu, đặt trong căn xưởng thuê 20 mét vuông. Hôm nay, xưởng của tôi làm ra 20.000 chiếc áo sơ mi mỗi tháng.

Nếu anh chị nghĩ “chắc ông này giỏi nghề may”, thì tôi phải thành thật: nghề may không phải thứ đưa tôi từ điểm đầu đến điểm cuối. Thứ làm được điều đó là một bài học tôi đã trả giá bằng hai doanh nghiệp trước đó mới học được: hệ thống.

Hai lần “rực rỡ rồi khép lại”

Trước khi làm nghề may, tôi đã ra làm chủ hai lần. Lần đầu, hai năm đầu phát triển rực rỡ, rồi tôi đâm vào một bức tường lúc đó tôi không gọi được tên: nhân sự và quản lý. Sau ba năm, tôi bàn giao lại. Lần thứ hai cũng rực rỡ rồi khép lại năm 2011.

Điều ám ảnh tôi không phải chuyện mất tiền, mà là một câu hỏi:

“Vì sao doanh nghiệp lại thất bại?”

Hai lần khởi đầu đẹp. Hai lần tắt. Cùng một bức tường. Tôi đã xây doanh nghiệp dựa trên nhiệt tình của một người — là tôi — chứ không dựa trên một hệ thống. Khi doanh nghiệp chỉ chạy được nhờ người chủ có mặt, nó không phải doanh nghiệp — nó là một cái nghề tự do rất mệt, và có trần.

Lần thứ ba, tôi làm khác

Năm 2013, tôi mang theo một quyết tâm khác hẳn: lần này tôi sẽ không xây bằng nhiệt tình nữa. Tôi sẽ xây bằng quy trình. Ba năm đầu, tôi mua được xưởng riêng và đạt 2.000 áo mỗi tháng. Nhưng tôi tự hỏi:

“Nếu cứ làm theo cách hiện tại, đến bao giờ tôi mới lớn hơn?”

Câu trả lời làm tôi lạnh người: nếu giữ nguyên cách cũ, tôi sẽ mãi ở 2.000. Đó chính là thứ hai doanh nghiệp trước đã thiếu: công nghệ và quy trình bài bản.

Điều thay đổi tất cả

Tôi bắt đầu làm một việc nghe đơn giản mà nhiều chủ doanh nghiệp trì hoãn: biến những gì trong đầu mình thành quy trình bên ngoài. Chuẩn hóa cách làm, đưa công nghệ vào đo lường, để mỗi công đoạn vận hành mà không cần tôi đứng cạnh nhắc. Kết quả, đến nay là 20.000 áo mỗi tháng — gấp mười lần.

Nhiệt tình xây được khởi đầu. Nhưng chỉ hệ thống mới nhân được quy mô.

Ba điều tôi ước có ai nói với mình sớm hơn

1. Nếu doanh nghiệp dừng khi anh vắng mặt, anh chưa có doanh nghiệp — anh có một công việc. Nếu tôi nghỉ hai tuần, mọi thứ còn chạy không?

2. Bức tường không phải thị trường. Bức tường là bên trong.

3. Hệ thống hóa từng việc một, đừng chờ “làm lớn rồi tính”. Chính vì xây quy trình từ lúc 2.000 mà tôi mới lên được 20.000.

Anh chị đang ở đâu trên con đường này?

Nếu thấy mình trong đó — làm quần quật mỗi ngày mà doanh nghiệp vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào mình — thì tôi hiểu. Con đường ra không nằm ở việc cố gắng nhiều hơn, mà ở việc xây thứ chạy được mà không cần anh gồng.

Bài viết liên quan

• Vì sao chủ doanh nghiệp là người khó nhìn ra điểm nghẽn của chính mình nhất
• Doanh Nghiệp Tăng Trưởng Mà Chủ Không Giàu Lên: Bài Học Từ Hai Lần Thất Bại Của Tôi
• Hai lần rực rỡ rồi tắt: tôi đã học được gì từ thất bại?