Nếu anh nghỉ hai tuần, doanh nghiệp còn chạy không?

Đây là câu hỏi tôi thích hỏi nhất khi ngồi với một chủ doanh nghiệp. Nó đơn giản, nhưng câu trả lời trung thực nói lên gần như tất cả. Nếu anh chị tắt điện thoại, đi vắng hai tuần — không xử lý, không đốc thúc, không “cầm” — thì công ty còn chạy không?

Nếu câu trả lời là “không”, thì tôi phải nói thẳng: anh chị chưa thực sự làm chủ. Anh chị đang làm thợ — một người thợ rất giỏi và rất bận — trong chính công ty của mình.

Sự khác nhau giữa làm chủ và làm thợ

Người thợ giỏi tạo ra kết quả bằng chính đôi tay và sự có mặt của mình. Ngày anh nghỉ, kết quả dừng. Người chủ thì xây một thứ tạo ra kết quả kể cả khi mình vắng mặt — bằng đội ngũ, quy trình và hệ thống.

Một định nghĩa tôi luôn tâm đắc: một doanh nghiệp thực sự là thứ có lợi nhuận và vận hành được mà không cần bạn. Nếu nó cần anh chị có mặt mỗi ngày để sống, thì nó chưa phải doanh nghiệp — nó là một công việc anh chị tự tạo ra cho mình, và thường là công việc mệt nhất.

Vì sao chúng ta mắc kẹt ở vai người thợ

Không phải vì chúng ta lười hay kém. Ngược lại — chính vì chúng ta quá giỏi và quá tận tâm. Việc gì mình cũng làm nhanh hơn, tốt hơn nhân viên, nên mình ôm hết. Doanh nghiệp lớn tới đâu thì buộc chặt vào anh chị tới đó. Cái giá là: doanh nghiệp có trần đúng bằng sức của một con người.

Ba dấu hiệu anh chị đang làm thợ

• Mọi quyết định đều phải qua anh chị — không có anh chị, mọi thứ đứng lại chờ.
• Anh chị là người biết nhiều nhất về mọi khâu — nghĩa là kiến thức nằm trong đầu anh chị, không nằm trong hệ thống.
• Anh chị sợ đi nghỉ dài ngày — vì biết rõ mọi thứ sẽ rối khi mình vắng.

Bước đầu tiên để chuyển từ thợ sang chủ

Không phải làm ít đi một cách đột ngột. Mà là bắt đầu đưa từng việc ra khỏi đầu mình: chọn một việc anh chị đang ôm, viết nó thành các bước rõ ràng, giao cho người khác làm theo, rồi chỉnh cho đến khi họ làm được mà không cần hỏi. Mỗi việc “ra khỏi đầu anh chị” là một viên gạch của doanh nghiệp thật.

Bài viết liên quan

• Vì sao chủ doanh nghiệp là người khó nhìn ra điểm nghẽn của chính mình nhất
• Cách lập kế hoạch phát triển bản thân cho chủ doanh nghiệp: 5 bước đi từ thợ giỏi nhất sang người lãnh đạo
• Lãnh đạo truyền cảm hứng: khung 3 trụ để đội ngũ tự chạy khi bạn vắng mặt (không cần tài diễn thuyết)