Doanh nghiệp của tôi không chết vì hết khách. Nó chết vì đội ngũ.

Khi một doanh nghiệp đóng cửa, người ta hay nghĩ tới lý do đầu tiên: hết khách, hết tiền, thị trường xấu. Nhưng cả hai lần tôi làm chủ và thất bại, khách vẫn còn, thị trường vẫn đó. Thứ sụp trước tiên là con người bên trong.

Bức tường tôi đâm vào hai lần

Doanh nghiệp đầu tiên của tôi, hai năm đầu phát triển rực rỡ. Rồi mọi thứ bắt đầu rối — không phải ở khâu bán hàng, mà ở khâu quản lý người. Tôi bị kéo vào giải quyết từng mâu thuẫn nhỏ mỗi ngày. Sau ba năm, tôi bàn giao lại. Doanh nghiệp thứ hai cũng đi đúng vệt đó.

Phải đến khi tự hỏi “vì sao mình cứ đổ ở cùng một chỗ?”, tôi mới thấy: tôi giỏi tạo ra doanh thu nhưng chưa biết xây một đội ngũ chạy được mà không cần tôi cầm tay từng người.

Điều tôi hiểu sai về đội ngũ

Hồi đó tôi tin rằng cứ tuyển người giỏi, trả lương tốt là xong. Nhưng một nhóm người giỏi mà không có cách phối hợp rõ ràng thì vẫn rối như thường. Cái tôi thiếu là:

• Vai trò rõ — ai chịu trách nhiệm cái gì, để không có việc “của chung” rồi thành “của không ai”.
• Cách làm được viết ra — để người mới không phải đoán.
• Một thước đo chung — để mọi người biết thế nào là làm tốt.

Đội ngũ là thứ được xây, không phải thứ được thuê

Bài học lớn nhất của tôi: xây đội ngũ là một kỹ năng phải học, y như học bán hàng hay học nghề. Người giỏi vào một hệ thống lỏng lẻo cũng sẽ mệt và rời đi. Ở lần khởi nghiệp thứ ba, tôi làm ngược lại: xây cách vận hành trước, rồi đưa người vào cái khung đó — nhờ vậy xưởng lớn dần mà không sụp mỗi khi một người nghỉ.

Ba câu hỏi cho anh chị về đội ngũ

1. Nếu một nhân sự chủ chốt nghỉ ngày mai, có ai thay được không?

2. Người mới học việc bằng cách nhìn người khác làm, hay có tài liệu để học?

3. Mọi người có cùng định nghĩa “thế nào là làm tốt” không?

Doanh nghiệp hiếm khi chết vì một cú sốc lớn. Nó thường chết dần vì bên trong không có cách giữ con người phối hợp khi quy mô lớn lên. Tôi đã trả giá hai lần để hiểu điều đó.

Bài viết liên quan

• Doanh Nghiệp Tăng Trưởng Mà Chủ Không Giàu Lên: Bài Học Từ Hai Lần Thất Bại Của Tôi
• Vì sao chủ doanh nghiệp là người khó nhìn ra điểm nghẽn của chính mình nhất
• Hai lần rực rỡ rồi tắt: tôi đã học được gì từ thất bại?